• mahkamah_syariah_perbicaraan

    PROSEDUR PENYAMPAIAN SAMAN & KESAN KEPADA PERBICARAAN

    PENYAMPAIAN SAMAN & PERBICARAAN – Suatu kes di antara AAAA bin AAAA lwn BBBB binti BBBB, (Rayuan Mal No. 14500-001-002-2001 Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur, Kes ini tidak dilaporkan) iaitu tuntutan mengenai hadhanah anak dimana Hakim Bicara telah memutuskan hak lawatan diberikan kepada responden tanpa kehadiran perayu. Perayu telah berhujah bahawa penyampaian saman atau notis telah tidak dibuat dengan sempurna kerana Perayu tidak mengetahui tarikh perbicaraan dan tidak pula disampaikan kepada peguam perayu walaupun perayu telah melantik peguam Syarienya secara sah sepertimana yang diarahkan oleh Mahkamah sebelumnya. Mahkamah memutuskan keputusan Mahkamah Tinggi Syariah adalah tidak sah dan mengarahkan kes tersebut dibicara semula.

    Berdasarkan kepada kes di atas menunjukkan bahawa penyampaian apa-apa dokumen seperti notis kehadiran, saman atau permohonan hendaklah disampaikan dengan sempurna kepada pihak satu lagi sebelum sesuatu tindakan kepada prosiding seterusnya boleh diputuskan oleh Hakim Bicara.

     

    PENDAHULUAN

    Secara ringkasnya, terdapat dua cara yang perlu digunakan dalam memulakan tindakan prosiding mal di Mahkamah Syariah, iaitu:

    1. Saman di bawah sek.7 (1) Enakmen Tatacara Mal Mahkamah Syariah (Negeri Selangor) 2003; dan
    2. Permohonan mengikut kaedah Am di bawah Sek.7 (2) Enakmen Tatacara Mal Mahkamah Syariah (Negeri Selangor) 2003.

    Kemudian, sebaik sahaja saman disediakan dan difailkan ke Mahkamah dan pengindorsannya telah didrafkan dengan sewajarnya, langkah berikutnya ialah mendaftarkan kes atau tuntutan tersebut di Mahkamah dan diberi nombor kod pendaftaran mengikut klasifikasi kes-kes atau tuntutan yang dikehendaki Plaintif terhadap Defendan.

     

    Bagaimana Saman di sampaikan kepada pihak Defendan?

    Langkah berikutnya bersesuaian dengan tajuk utama di atas ialah Penyampaian Saman oleh Plaintif kepada Defendan atau Defendan-defendan. Penyampaian sesuatu saman boleh dibahagikan kepada dua keadaan, iaitu;

    1. Penyampaian saman dalam bidangkuasa; dan
    2. Penyampaian saman di luar bidangkuasa

     

    Apakah yang dimaksudkan oleh Penyampaian Dalam Bidang Kuasa dan Bagaimana Penyampaian tersebut dilakukan?

    Kaedah Am yang dipakai untuk menyampaikan proses penyampaian saman ialah  “Penyampaian Ke diri ” (personal service). Penyampaian Ke diri iaitu kepada diri Defendan yang  berada dalam bidang kuasa Mahkamah, yakni  berada dalam negeri dimana saman tersebut difailkan oleh Plaintif.

    Prosedur ini memerlukan Plaintif atau ejennya menyerahkan atau meninggalkan kepada Defendan sendiri satu salinan saman, yakni suatu salinan yang mengandungi meterai Mahkamah dan  tandatangan Pendaftar. Bagaimanapun, peguam Syarie Defendan boleh menerima penyampaian saman bagi pihak Defendan dan seterusnya peguam syarie Defendan akan mengindorskan suatu kenyataan di atas saman tersebut.

    • Keengganan Menerima Saman atau Dokumen

    Jika Defendan atau defendan-defendan, enggan untuk menerima saman, dibenarkan untuk melakukan perkara-perkara seperti berikut:

    1. saman atau dokumen tersebut bolehlah ditinggalkan berhampiran dengan orang itu dan perhatiannya hendahlah diarahkan kepada saman tersebut mengikut Sek. 42 Enakmen Tatacara Mal Mahkamah Syariah (Negeri Selangor) 2003;
    2. Jika pihak-pihak itu telah diwakili oleh peguam Syarie mana-mana pihak yang telah menfaikan wakalah mengikut Sek.34 Enakmen Tatacara Mal Mahkamah Syariah (Negeri Selangor) 2003 kecuali sebagaimana yang diperuntukkan selainnya mengikut Sek. 43 Enakmen Tatacara Mal Mahkamah Syariah (Negeri Selangor) 2003;
    3. keengganannya sudah memadai untuk penyampaian tersebut dianggap terlaksana dengan syarat satu afidavit penyampaian tersebut keengganan menerima suatu saman hendaklah difailkan sebagai bukti keengganan tersebut.
    • Hari Kehadiran

    Sesuatu saman yang diserahkan di alamat bagi penyampaian mana-mana orang hendaklah disifatkan telah disampaikan kepada orang itu mengikut Sek.44 Enakmen Tatacara Mal Mahkamah Syariah (Negeri Selangor) 2003.

    Sesuatu saman hendaklah disampaikan tidak kurang daripada (7) tujuh hari genap sebelum hari kehadiran melainkan jika Mahkamah memerintahkan selainnya. Pendaftar Mahkamah boleh mengubah hari kehadiran kepada satu tarikh kain, jika perlu mengikut Sek.45 (1),(2) dan (3) Enakmen Tatacara Mal Mahkamah Syariah (Negeri Selangor) 2003.

    Bagaimanapun, berdasarkan Arahan Amalan No. 2 Tahun 2012, peraturan telah ditetapkan bagi tujuan penyelarasan mengenai tempoh penyampaian saman Kediri Defendan. Tempoh penyampaian saman Kediri kepada Defendan selain saman yang beralamat di luar bidang kuasa sesebuah mahkamah hendaklah disempurnakan dalam tempoh 14 hari dari tarikh saman dikeluarkan.

    • Tempat dan Masa Penyampaian

    Penyampaian boleh dilaksanakan di mana-mana tempat, pada mana-mana hari dan pada bila-bila masa sama ada pada wakti siang atau malam.

    Penyampaian yang dibuat selepas pukul 4.00 petang hendaklah disifatkan telah dilaksanakan pada hari yang berikutnya. Penyampaian yang dilaksanakan selepas pukul 12.00 tengah hari pada hari sebelum, atau pada bila-bila masa pada, hari kelepasan am, hendaklah disifatkan telah dilaksanakan pada hari yang mengikut hari kelepasan itu mengikut Sek. 46 Enakmen Tatacara Mal Mahkamah Syariah (Negeri Selangor) 2003.

    • Pengecualian Penyampaian Ke Diri Dalam Kes Khas

    Di dalam Konteks kes khas ini, dapat dibahagikan kepada (3) tiga kategori mengikut Sek. 47 Enakmen Tatacara Mal Mahkamah Syariah (Negeri Selangor) 2003;

    1. Bagi Penyampaian kepada seseorang yang tidak berkeupayaan, penyampaian kepadanya hendaklah dibuat kepada penjaga ad litemnya, jika ada. Bagaimanapun, Mahkamah boleh, atas permohonan pihak-pihak, memerintahkan supaya penyampaian kepada seseorang  orang tidak berkeupayaan dibuat kepada mana-mana orang lain;
    2. Penyampaian kepada seseorang banduan pula, penyampaian dianggap telah sempurna apabila dibuat kepada pegawai yang menjaga penjara tersebut;
    3. Bagi anggota tentera pula, Penyampaian kepada mana-mana anggota Angkatan Tentera hendaklah dibuat kepada pegawai pemerintah atau adjutant unitnya.
    • Penyampaian Ganti

    Dalam kes Tuminah lwn Arifin, (1983) 4 JH 84, Plaintif memfailkan tuntutan cerai ta’lik kerana telah ditinggalkan oleh suaminya. Penyampaian ke diri tidak dapat dilakukan kerana tempat tinggal suami tidak diketahui. Saman telah diserahkan melalui penyampaian gantian dengan cara notis berkenaan dengan tuntutan berkenaan diletakkan di semua pejabat-pejabat kadi di seluruh negeri Johor dan diiklankan di dalam akhbar tempatan.

    Sekiranya saman tersebut tidak dapat disempurnakan dengan cara penyampaian Ke diri Defendan atau peguam Syarie Defendan, dalam keadaan tertentu Mahkamah boleh mengeluarkan perintah untuk “Penyampaian ganti” setelah Mahkamah berpuashati bahawa segala usaha yang munasabah telah dilakukan bagi menyempurnakan saman tersebut.

    Mahkamah boleh memerintahkan supaya saman itu disampaikan dengan cara;

    1. Menampalkan suatu salinannya di papan kenyataan Mahkamah, dan
    2. Menampalkan suatu salinannya disuatu tempat yang mudah dilihat dibangunan terakhir tempat orang hendak disampaikan saman itu diketahui tinggal, atau
    3. Mengikut apa-apa cara lain yang difikirkan patut oleh Mahkamah.
    4. Selain itu juga, saman tersebut juga boleh disampaikan dengan cara mengiklankannya dalam akhbar tempatan mengikut Sek. 48 Enakmen Tatacara Mal Mahkamah Syariah (Negeri Selangor) 2003.

    Penyampaian ganti hendaklah mempunyai kesan seperti penyampaian ke diri. Apa-apa permohonan bagi perintah dibawah mengikut Sek.48 Enakmen Tatacara Mal Mahkamah Syariah (Negeri Selangor) 2003 ini hendaklah disokong dengan afidavit yang menyatakan akta atau enakmen yang menjadi asas permohonan itu.

    Berdasarkan Arahan Amalan No. 3 Tahun 2012, peraturan telah ditetapkan bagi tujuan penyelarasan mengenai tempoh penyampaian saman gantian. Tempoh penyampaian saman gantian hendaklah disempurnakan dalam tempoh 14 hari dari tarikh Perintah Saman Gantian dikeluarkan.

    • Bukti Penyampaian

    Sesuatu penyampaian saman atau dokumen, boleh dibuktikan melalui satu afidavit oleh orang yang melaksanakan penyampaian tersebut ke diri orang yang saman itu disampaikan.

    Orang yang menerima saman itu hendaklah menandatangani suatu pengakuterimaan pemyampaian, tetapi keengganan orang itu atau ketidakupayaannya untuk menandatangani saman itu tidak akan menjejaskan kesahan penyampaian itu sepertimana yang diperuntukkan mengikut Sek. 49 Enakmen Tatacara Mal Mahkamah Syariah (Negeri Selangor) 2003.

    Suatu perintah bagi penyampaian, atau bagi penyampaian ganti, boleh diubah oleh Mahkamah sepertimana diperuntukkan Sek. 50 Enakmen Tatacara Mal Mahkamah Syariah (Negeri Selangor) 2003.

     

    Apakah yang dimaksudkan oleh Penyampaian Di Luar Bidang Kuasa dan Bagaimana Penyampaian tersebut dilakukan?

    Terdapat juga sesetengah kes dimana kebenaran untuk mengeluarkan saman tersebut diperlukan, misalnya jika Defendan berada di luar bidang kuasa Mahkamah yang mengeluarkan saman tersebut, yakni  berada di luar negeri. Saman tidak akan dikeluarkan bagi seseorang Plaintif yang ingin menyampaikannya kepada orang yang berada di luar kawasan Mahkamah dimana Plaintif menfailkan kesnya.

    Bagi tujuan Penyampaian saman di luar bidangkuasa, mengikut Sek. 52 Enakmen Tatacara Mal Mahkamah Syariah (Negeri Selangor) 2003 memperuntukkan seperti berikut:

    • Mahkamah boleh memerintahkan penyampaian tersebut jika─
    1. Keseluruhan hal perkara tindakan itu berhubung dengan harta tak alih yang terletak dalam Negeri Selangor;
    2. Apa-apa relief diminta terhadap mana-mana orang yang berdomisil atau biasanya bermastautin atau menjalankan perniagaan di Negeri Selangor;
    3. tindakan itu dibawa dengan sepatutnya terhadap seseorang yang kepadanya penyampaian dibuat dengan sempurna di Negeri Selangor, seseorang di luar negeri Selangor ialah suatu pihak yang perlu atau patut dalam tindakan itu; atau
    4. dalam apa-apa hal yang berbangkit daripada perkahwinan, kemastautinan salah satu pihak kepada perkahwinan itu pada masa permohonan itu ialah di Negeri Selangor.
    • Tertakluk kepada seksyen 54 Enakmen Tatacara Mal Mahkamah Syariah (Negeri Selangor) 2003, apa-apa perintah yang memberikan kebenaran untuk melaksanakan penyampaian di luar bidang kuasa hendaklah mengarahkan cara penyampaian itu hendaklah dilaksanakan dan bagaimana penyampaian itu boleh dibuktikan.

    Sebagai contoh, seorang Plaintif telah menfailkan saman di Negeri Selangor, dimana seorang Defandan yang akan menerima saman tersebut berada di Negeri Sembilan, maka Plaintif hendaklah terlebih dahulu mendapatkan kebenaran Hakim syarie atau Pendaftar di Negeri Selangor sebagaimana peruntukan yang dikeluarkan di bawah Arahan Amalan No. 16 Tahun 2002.

     

    Kesan Penyampaian saman kepada Perbicaraan

    • Apakah kesan Penyampaian saman kepada Perbicaraan? Sekiranya Defendan enggan menerima atau menandatangani saman?

    Keengganan seseorang untuk menerima atau menandatangani sesuatu saman atau dokumen itu tidaklah menjejaskan kesahan penyampaian tersebut, dengan syarat satu afidavit penyampaian berkenaan keengganan atau ketidakupayaan seseorang penerima saman atau dokumen untuk  menandatangani dinyatakan dalam afidavit penyampaian yang diikrarkan di hadapan Pendaftar sebagai bukti penyampaian.

    • Apakah kesan Penyampaian saman kepada Perbicaraan? Sekiranya Defendan tidak hadir ke Mahkamah?

    Mahkamah mempunyai kuasa untuk mengeluarkan satu waran untuk menangkap seseorang yang saman hendak diserahkan kepadanya supaya hadir ke Mahkamah jika Mahkamah berpuas hati sepertimana yang diperuntukkan Sek. 51 Enakmen Tatacara Mal Mahkamah Syariah (Negeri Selangor) 2003.

    • Apakah kesan Penyampaian saman kepada Perbicaraan? Sekiranya Defendan tidak dijumpai dan tempat tinggal suami tidak diketahui.?

    Mahkamah boleh mengeluarkan perintah untuk “Penyampaian ganti”. Disini kesan kepada Perbicaran yang dapat dilihat adalah selepas mendapat Perintah untuk Penyampaian Ganti kes tersebut ialah kes boleh diteruskan walau tanpa kehadiran Defendan dengan mengunakan Perintah dan Afidavit Penyampaian Ganti tersebut sebagai bukti penyampaian.

    • Apakah kesan Penyampaian saman kepada Perbicaraan? Sekiranya pihak-pihak tidak hadir ke Mahkamah?

    Ketidakhadiran pihak-pihak juga memberikan kesan kepada Perbicaraan kes. Seperimana yang diperuntukkan di dalam Sek. 121 Enakmen Tatacara Mal Mahkamah Syariah (Negeri Selangor) 2003. Apabila mana-mana tindakan dipanggil untuk pendengaran, Mahkamah boleh membuang tindakan itu jika tiada satu pihak pun hadir. Mahkamah juga boleh jika Defendan tidak hadir, tertakluk kepada bukti penyampaian wajar, mendengar dan memutuskan tindakan itu tanpa kehadirannya atau jika plaintif tidak hadir, Mahkamah juga boleh membuang tindakan itu dan mendengar memutuskan apa-apa tuntutan balas.

    Untuk sebarang pertanyaan, atau sekiranya anda ingin menetapkan temujanji dengan Peguam Syarie Faiz Adnan, anda boleh menghubungi kami menerusi telefon/email.

    Artikel disediakan untuk: Faiz Adnan & Associates

    Gambar hiasan oleh: Kosmo