• FARAQ PERKAHWINAN BAGI PASANGAN TAK SAH TARAF

    Faraq Perkahwinan – Perkahwinan adalah suatu tuntutan agama dalam meraikan fitrah semula jadi manusia dan ianya bertujuan untuk menjaga keturunan,memelihara kesucian diri, melaksanakan tuntutan syariat, memperoleh ketenangan hidup, kasih sayang dan juga mewujudkan ketenteraman. Setiap sesebuah hubungan yang akan dibina itu mestilah menepati rukun-rukun dan syarat-syarat dalam perkahwinan iaitu kedua pasangan yakni lelaki dan perempuan, dua orang saksi, wali dan juga ijab dan qabul yakni sighah akad. Rukun wali pula dalam perkahwinan hendaklah memenuhi ciri-ciri seorang wali yang telah pun ditetapkan oleh syarak yang mana ianya memenuhi ketetapan syariat Islam. Jika tidak dipatuhi akan ketetapan yang telah ditetapkan oleh syarak tersebut, maka sesebuah perkahwinan itu perlu difaraq atau dinamakan juga sebagai “pemisahan kehakiman” yang mana banyak dijumpai dalam kes mewalikan anak yang tak sah taraf dengannya.

    Jika dilihat pada statistik kelahiran anak luar nikah atau anak yang tak sah taraf di Malaysia seperti yang direkodkan oleh Jabatan Pendaftaran Negara (JPN) pada tahun 2013 adalah berjumlah seramai 159,725 orang menurut kepada kenyataan Sophia Ahmad (2013). Jadi, tidak mustahil penyumbang kepada bilangan statistik ini antara lainnya berpunca daripada perkahwinan yang tidak sah akibat daripada wali yang tidak diiktiraf oleh syarak ataupun dengan kata lain tidak memenuhi ciri-ciri seorang wali kerana wali merupakan salah satu rukun nikah dan tanpa adanya wali, pernikahan itu tidak sah. Faraq perkahwinan ini bermaksud pemutusan ikatan perkahwinan di antara pasangan suami isteri atas sebab-sebab tertentu sama ada melalui talak dan fasakh.

    Namun begitu, dalam sistem perundangan Islam di Malaysia, istilah faraq lebih merujuk kepada pembubaran perkahwinan bukan melalui talak (Jabatan Kemajuan Islam Malaysia 2017). Selaras dengan itu,terdapat beberapa sebab yang membolehkan Mahkamah melakukan faraq atau pemisahan kehakiman terhadap sesebuah perkahwinan di antaranya ialah perkahwinan yang dengan sesama mahram yakni saudara susuan dan sebagainya, perkahwinan dengan perempuan yang sedang menjadi isteri kepada orang lain, perkahwinan dengan orang bukan Islam, perkahwinan dengan lima orang perempuan dalam satu masa atau akad, perkahwinan seorang perempuan dengan berwalikan wali yang tidak diiktiraf perwaliannya oleh syarak atau perwalian anak yang tidak sah taraf.

    Dalam konteks sesebuah perkahwinan itu, wali merujuk kepada individu yang mempunyai kuasa untuk melakukan akad perkahwinan terhadap orang yang di bawah jagaannya tanpa bergantung kepada keizinan. Oleh itu, wali di dalam konteks ini perlulah memenuhi syarat-syarat yang telah ditetapkan oleh syarak kerana tanpa wali, perkahwinan yang berlaku itu tidak sah. Hal ini telah disepakati oleh jumhur ulamak berdasarkan banyak dalil dan di antaranya ialah sabda Rasulullah SAW yang bermaksud: “Mana-mana wanita yang bernikah tanpa izin walinya, maka nikahnya batal,maka nikahnya batal,maka nikahnya batal,jika ia menggaulinya maka ia berhak mendapat maharnya sebagai ganti terhadap apa yang dihalalkan dari kemaluannya. Sekiranya mereka bertengkar maka Sultan sebagai wali kepada mereka yang tidak mempunyai wali.”  (Al-Tirmidzi 1975)

    Kedudukan wali dalam perkahwinan ini sangat penting bagi memastikan sesuatu perkahwinan itu sah menurut hukum syarak. Menurut seksyen 7 (1), sesuatu akad nikah dianggap sah dari segi hukum syarak dan peruntukan Akta Undang-undang Keluarga Islam Wilayah-wilayah Persekutuan 1984  ia dilaksanakan oleh wali yang layak menurut syarak dan akad tersebut dilaksanakan di hadapan Ketua Pendaftar atau Pendaftar.

    Oleh hal yang demikian, anak yang lahir bukan daripada perkahwinan yang sahih, fasid atau syubhah adalah dianggap sebagai anak zina atau anak tidak sah taraf dan tidak boleh dinasabkan kepada bapanya. Jika perkahwinan itu diwalikan oleh wali yang tak sah taraf tanpa pengetahuan anak tersebut, perkahwinan itu wajib difaraqkan. Pernikahan semula boleh dilakukan dengan menggunakan wali hakim seperti yang diperuntukkan oleh Mahkamah iaitu: “Jika sesuatu perkahwinan itu melibatkan seorang perempuan yang tidak mempunyai wali daripada nasab, mengikut Hukum Syarak, perkahwinan itu hendaklah diakadnikahkan hanya oleh wali Raja”  

    Orang yang layak untuk menjadi wali selain dari wali Hakim atau Wali Raja ialah wali yang mempunyai hubungan nasab keturunan yang sah dengan wanita yang diwalikan itu. Hubungan nasab secara sah ini menurut hukum syarak ianya merupakan elemen penting bagi memastikan sesuatu perkahwinan tersebut sah ataupun sebaliknya. Oleh itu, Mahkamah mempunyai kuasa untuk memfaraqkan perkahwinan yang berwalikan dengan wali yang tidak layak.

    Berkenaan dengan kes faraq perkahwinan ini, yang paling banyaknya adalah melibatkan tentang langkau wali. Contoh kes yang melibatkan langkau wali ini adalah sepertimana dalam kes Rohayu bt Idris dan Abd Karim bin Hamzah (bukan nama sebenar) telah berkahwin pada 1 Jun 200 Rohayu telah mendakwa ibunya telah mengaku bahawa beliau telah mengandung sebelum akad nikah secara sah itu dibuat. Tarikh perkahwinan ibunya ialah 27 Jun 1981 dan tarikh lahir Rohayu ialah 22 Januari 1982 iaitu tidak sampai 6 bulan yang merupakan syarat sah seseorang itu boleh dinasabkan kepada bapanya. Setelah itu, bapanya yang tidak sah taraf dengannya telah menjadi walinya semasa mereka berkahwin. Kes tersebut telah dibawa ke Mahkamah Syariah dan Mahkamah telah meluluskan faraq pada 27 Januari 2015 dengan iddah 3 kali suci.

    Antara faktor-faktor yang dikenal pasti dalam kes perwalian anak tak sah taraf ini ialah yang pertama kurangnya atau kecetekan pengetahuan agama tentang hukum-hakam berkenaan dengan perlulah memahami konsep dan syarat-syarat seseorang wali itu sama ada mereka telah memenuhi syarat-syarat perwalian atau sebaliknya. Bagi pasangan yang ingin melangsungkan perkahwinan juga perlulah memahami akan kepentingan wali nasab dan juga kesannya terhadap akad nikah itu menurut hukum syarak. Mereka perlu sedar bahawa implikasi kepada ketidaksahtarafan anak adalah perkara yang serius dari sudut sabitan nasab selain daripada perkahwinan itu perlu difaraqkan.

    Selain daripada itu, faktor kedua ialah betapa kurangnya penekanan dalam modul Kursus Perkahwinan berkaitan Anak Tak Sah Taraf dan Faraq Perkahwinan. Pihak-pihak yang mengendalikan kursus-kursus perkahwinan juga perlu menilai semula kandungan kursus tersebut serta memberikan penerangan berkaitan hukum-hakam permasalahan ini dan memastikan modul yang dibina adalah menepati permasalahan semasa khususnya berkaitan permasalahan anak tak sah taraf.

    Selaras dengan itu, faktor yang terakhir ialah berkenaan dengan prosedur dan penguatkuasaan yang longgar yang mana bagi mengelakkan kes perwalian terhadap anak tak sah taraf ini berlaku dengan  lebih parah, maka  prosedur perkahwinan terhadap wali itu perlulah diperketatkan lagi kerana jika hal ini tidak diperketatkan dan dibendungdaripada awal maka berlakunya kelahiran anak tak sah taraf dan mewalikannya sehingga menyebabkan kepada perkahwinan  yang terpaksa difaraqkan. Jika penguatkuasaan dan tindakan segera tidak diambil ianya akan menyebabkan perkara ini makin berleluasa dan makin sukar untuk dibendung lagi.

    Kesimpulannya, perkembangan semasa berkenaan kes anak tak sah taraf di kalangan umat Islam di Malaysia terutamanya yang melibatkan faraq perkahwinan amatlah membimbangkan. Bagi menangani keadaan ini, semua pihak termasuk pihak kerajaan, swasta, institusi-institusi pendidikan, sekolah dan masyarakat setempat mestilah turut sama memainkan peranan masing-masing. Dalam erti kata yang lainnya perkara ini tidak boleh diletakkan atas bahu jabatan agama semata-mata. Implikasi atau tindakan daripada peningkatan anak-anak tak sah taraf ini akan mengundang lebih banyak permasalahn terutamanya berkaitan dengan hukum hakam. Dengan meningkatnya bilangan anak tak sah taraf ini maka akan lebih menjurus kepada berlakunya kes-kes perwalian terhadap anak tak sah taraf yang mana akhirnya akan menyebabkan sesuatu perkahwinan itu perlu difaraqkan.

Comments are closed.